یکشنبه 6 خرداد 1397
منوی اصلی

 

استان‌ كردستان‌ با وسعتی‌ معادل28,817 كیلومتر مربع‌ در غرب‌ ایران‌ و در مجاورت‌ كشور عراق‌ قراردارد. بر اساس‌ آخرین تقسیمات‌ سیاسی‌ و اداری‌ ، شهرستان‌های‌ استان‌ كردستان‌ عبارتند از: بانه‌، بیجار، سنندج‌،سروآباد‌،دیواندره‌، سقز، قروه‌، كامیاران‌ و مریوان‌. شهر سنندج‌، مركز استان‌ كردستان‌ است‌.
این‌ استان‌ كه‌ در دامنه‌ها و دشت‌های‌ پراكنده‌ سلسله‌ جبال‌ زاگرس‌ میانی‌ قرار گرفته‌ است‌، از شمال‌ به ‌استانهای‌ آذربایجان‌ غربی‌ و زنجان‌، از شرق‌ به‌ همدان‌ و زنجان‌، از جنوب‌ به‌ استان‌ كرمانشاه‌ و از غرب‌ به‌ مرزبین ‌المللی‌ ایران‌ با عراق‌ محدود است‌. استان‌ كردستان‌ در سال1375، حدود 1,346,333 نفر جمعیت‌ داشته‌ است‌ كه ‌از این‌ تعداد 52/42 درصد در نقاط‌ شهری‌ و 47/58 درصد در نقاط‌ روستایی‌ سكونت‌ داشته‌اند.
استان‌ كردستان‌ منطقه‌ای‌ كاملاً كوهستانی‌ است‌. ناهواریهای‌ استان‌ شامل‌ دو بخش‌ غربی‌ و شرقی‌ است‌؛ قسمت‌ وسیعی‌ از سنندج‌، مریوان‌ و سرزمین ‌های‌ اطراف‌ آن‌ تا جنوب‌ كردستان‌ ناهمواریهای‌ غربی‌ را تشكیل ‌می ‌دهند. شرق‌ سنندج‌ را ناهمواریهای‌ شرقی‌ در بر گرفته‌ است‌. این‌ ناحیه‌ با یك‌ حصار كوهستانی‌ متشكل‌ ازسنگ‌ های‌ دگرگونی‌ و رسوبی‌ احاطه‌ شده‌ است‌. بلندترین‌ كوه‌های‌ این‌ ناحیه‌، شاه ‌نشین‌ در شمال‌ بیجار، شیدا درمركز و پنجه‌ علی‌ بین‌ قروه‌ و سقز می‌باشد.
 
 
 
 جمعیت :
1,346,333
 مساحت :
28,817/483
 ارتفاع :
۱,۳۷۳ m
 میانگین دما :
۱۳.۳ º C
 
 
 
 
 
 
 
 آب وهوا
استان‌ كردستان‌ به‌ طور كلی‌ تحت‌ تأثیر دو جریان‌ عمده‌ هوای‌ گرم‌ و سرد قرار دارد و اقلیم‌های‌ گوناگونی ‌را به‌ وجود می‌آورد. بیشترین‌ میزان‌ بارش‌ جوی‌ در ناحیه‌ غربی‌ استان‌ حدود 800 میلی‌ متر در سال‌ و كمترین‌ میزان‌ بارندگی‌ آن‌ در ناحیه‌ شرقی‌ حدود 400 میلمیتر در سال‌ است‌. تمام‌ قلمرو استان‌ در بهار و تابستان‌، آب‌ وهوایی‌ خنك‌ و معتدل‌ دارد.
مقایسه‌ ارقام‌ میانگین‌ دمای‌ ماه‌های‌ مختلف‌ سال‌ در مركز استان‌ نشان‌ می‌دهد كه ‌متوسط‌ دمای‌ روزانه‌ در اردیبهشت‌ ماه 16/1 و در مهر ماه 16/9 درجه‌ سانتیگراد است‌. از اینرو 6 ماه‌ از سال‌ درمركز استان‌ كردستان‌ برای‌ جریان‌ جهانگردی‌ بهترین‌ ومناسب‌ ترین ایام‌ به‌ حساب‌ می‌آید. سردترین‌ ماه‌ سال‌ درشهرستان‌ سنندج‌، بهمن‌ ماه‌ با حداقل‌ دمای‌ یك‌ درجه‌ زیر صفر است‌.
 
 تاریخ وفرهنگ
تاریخ‌ كردستان‌ تا قبل‌ از اسلام‌ چندان‌ روشن نیست‌. كردها اقوامی‌ آریایی‌ نژاد هستند كه‌ چندین ‌هزار سال‌ قبل‌ از میلاد به‌ این‌ منطقه‌ مهاجرت‌ كرده‌اند. در سال‌های‌ 16 تا 20 هجری‌ قمری‌، قلعه‌ها واستحكامات‌ كردها به‌ تصرف‌ اعراب‌ درآمد. فتح‌ شهر "روز" و "ارادباذ" دو شهر كردنشین در سال22 ه.ق‌ صورت ‌گرفت‌. در سال23 ه.ق‌ كه‌ سپاه‌ عرب‌ در ایالات‌ فارس‌ مشغول‌ فتوحات‌ بود، اكراد فارس‌ در دفاع‌ از شهر فسا شركت‌ داشتند. ابوموسی‌ اشعری‌ در سال25 ه.ق‌ شورش‌ اكراد را سركوب‌ كرد.
در سال90ه.ق‌ اكراد فارس‌ سر به‌ شورش‌ برداشتند ولی‌ توسط‌ حجاج‌ بن‌ یوسف‌ تقفی‌ سركوب‌ شدند. درسال224 ه.ق‌ یكی‌ از رهبران‌ كرد در شهر موصل‌ بر ضد خلیفه‌ معتصم‌ سر به‌ شورش‌ برداشت‌ و خلیفه‌ سردارمعروف‌ "آیتاخ‌" را به‌ جنگ‌ او فرستاد. "آیتاخ‌" در این‌ جنگ‌ پیروز شد و بسیاری‌ از اكراد را نیز به‌ قتل‌ رساند. درسال281ه.ق‌ در زمان‌ خلافت‌ المقتدر بالله‌، بار دیگر اكراد سر به‌ شورش‌ برداشتند. در قرون‌ چهارم‌، پنجم‌ هجری‌ خاندان‌ "شدادیا" كه‌ كرد بودند، در دبیل‌ و گنجه‌ حكومت‌های‌ مستقلی‌ تشكیل‌ دادند. در سال359ه.ق ‌عضد الدوله‌ دیلمی‌ با كردهای‌ موصل‌ درگیر شد و پس‌ از غلبه‌، قلاع‌ آن‌ها را ویران‌ كرد و سران‌ كرد را به‌ قتل ‌رسانید.
یكی‌ از رویدادهای‌ مهم‌ دوره‌ زمامداری‌ شرف ‌الدوله‌ دیلمی(379-372 ه.ق‌) پیكار او در سال377ه.ق‌ با"بدربن‌ حسنویه‌ " در كرمانشاه‌ است‌ كه‌ منجر به‌ پیروزی‌ بدر شد. "بدربن‌ حسنویه‌" در سال405 ه.ق‌ به‌ دست ‌یكی‌ از طایفه‌های‌ كرد كشته‌ شد و شمس ‌الدوله‌ پسر فخرالدوله‌ دیلمی‌ تمامی‌ متصرفات‌ وی‌ را ضمیمه‌ قلمروخود گردانید.
شهرهای‌ كردستان‌ در زمان‌ حمله‌ مغول‌ از قتل‌ و غارت‌ مصون‌ نماند و در زمان‌ تیمور و تركمانان‌ قره‌ قویونلوو آق‌ قویونلو، كردستان‌ و دیار بكر میدان‌ تاخت‌ و تاز سپاهیان‌ تیمور شد.
شاه‌ اسماعیل‌ اول‌ مؤسس‌ سلسله‌ صفوی‌ به‌ علت‌ پیروی‌ اكراد از مذهب‌ تسنن‌ روابط‌ حسنه‌ای‌ با آنها ‌نداشت‌، در مقابل‌ سلاطین‌ عثمانی‌ در تقویت‌ هرچه‌ بیشتر كردها می‌كوشیدند.
با تشكیل‌ سلسله‌ زندیه‌ برای‌ نخستین‌ بار در تاریخ‌ ایران‌ سلسله‌ای‌ كرد نژاد به‌ سلطنت‌ رسید. در سال‌ 1964میلادی‌، قاضی‌ محمد همزمان‌ با اشغال‌ ایران‌ توسط‌ قوای‌ متفقین‌ و حمایت‌ دولت‌ روسیه‌ از او، جمهوری‌ خلق ‌كردستان‌ را تشكیل‌ داد ولی‌ پس‌ از تخلیه‌ كامل‌ ایران‌ از قوای‌ متفقین‌ و اعزام‌ سپاه‌ دولت‌ مركزی‌ به‌ آذربایجان‌ وكردستان‌، این‌ جمهوری‌ از هم‌ پاشید.
كردستان‌ امروزی‌ یكی‌ از نواحی‌ و استان‌های‌ مهم‌ و استراتژیك‌ سرزمین‌ ایران‌ به‌ شمار می‌رود و همچنان‌ رو به‌ توسعه‌ و رشد است‌.
استان‌ كردستان‌ از لحاظ‌ فرهنگی‌ جذابیت‌های‌ بسیار جالب‌ توجهی‌ دارد كه‌ نظیر آن‌ در سایر نقاط‌ ایران‌ كمتردیده‌ می‌شود. زبان‌، شعر، رقص‌، موسیقی‌ و آداب‌ و رسوم‌ به‌ جای‌ مانده‌ در این‌ پهنه‌ از سرزمین‌ ایران‌، قدمتی‌ دیرینه‌ دارد. زبان‌ كردی‌ یكی‌ از زبان‌های‌ گروه‌ هندی‌- اروپایی‌ است‌ و دستور زبان‌ ویژه‌ای‌ دارد. این‌ زبان‌ در ایران ‌چند شاخه‌ مشخص‌ دارد كه‌ عبارتند از: شاخه‌ اورامی‌ كه‌ یك‌ لهجه‌ بسیار قدیمی‌ با اصالت‌ تاریخی‌ است‌، شاخه ‌سورانی‌ كه‌ مهم ‌ترین‌ و رایج ‌ترین‌ شاخه‌ زبان‌ كردی‌ به‌ شمار می‌رود، شاخه‌ كرمانشاهی‌ كه‌ در كرمانشاه‌ رایج‌ است‌.

اخبار